Veilinggebouw Centrale Markthallen.
Wij hebben het 't einde September '86 allemaal
kunnen lezen: na 52 jaren in de Amsterdamsche Markthallen de groentehandel ten
dienste te zijn geweest, is de Tuinders Veiling aldaar opgeheven en dit nog wel
op het moment dat dit landelijke veilingsyteem dezer dagen 100 jaar bestaat....
Was onze stad tot in de vijftiger jaren nauw omsloten door een gordel van
agrarische bedrijven, nu moeten wij een heel eind de buurt uit, willen wij in
een echte landelijke omgeving een boerderij kunnen vinden. Want eens bevonden de
groentekwekerijen zich in de onmiddellijke nabijheid onzer buurt. Daar, waar nu
die grasstrook van de Willem de Zwijgerlaan ligt, lag tot 1927 op polderpeil het
zo bekende Slatuinenpad.
Slatuinenpad, in 1927 afgesloten voor
bebouwing.
De toegang begon via een bruggetje over de
Krommertsloot, welk vaartje even verder onder de Adm.de Ruyterweg door ging (die
plek is nu nog herkenbaar) en in het water van de huidige Admiralengracht
uitkwam. Zover het oog reikte, waren daar niets anders dan vele tuinderijen te
zien. Vanaf de Slotermeerlaan tot aan de Ringvaart van de Haarlemmermeer en in
het begin van deze eeuw, zelfs vanaf de Baarsjesweg.
Tuinderijen, zover het oog reikte.
En draagt in volbeladen schuiten
een schat van groente, malsch en frisch.
Waar Holland, als geen land daarbuiten,
de Roem door van de wereld is.
Jan Brester Azn, (1805-1862.)
Maar ook ter weerszijden van de Boerenwetering en ter hoogte van de huidige z.g. "Nieuwe Pijp", was het alom groenteteelt, terwijl al deze gebieden omsloten werden door uitgestrekte weilanden, alwaar de veehouders zorgden voor de zuivel en slachtvee aanvoer.
Door de gestadige uitbreiding onzer stad sinds de eeuwwisselling, werden door de annexatie's en huizenbouw de tuin- en landbouw, evenals de veeteelt gaandeweg verdreven en nu is als laatste dan ook dat tuinbouwgebied Sloten aan de beurt, wat dus die veiling-opheffing ten gevolge had. Deze vrij te maken gronden waren oorspronkelijk bestemd voor het te bouwen "Olympische Dorp" wat dus niet doorgaat, maar wel de oorzaak is dat dit (vele miljoenen kostende object, naast die andere miljoenen) met spoed werd doorgedrukt....
Sinds eeuwen worden alle agrarische producten van
onze nijvere boerenstand, naar gelang hun soort, naar de verschillende markten
onzer stad vervoerd. Als wij de oude stadskaarten bekijken, b.v. die van
Corn.Anthoniszoon (1625), dan vinden wij daarop de beestenmarktnamen, zoals
Calverstraat en ook Osjessluis (Spui), Schapenplein (Muntplein), Kippenhoek en
Botermarkt (Rembrandtsplein), Kaaspleintje e.d.
De Warmoesstraat duidt op de groente en toen was de Wortelmarkt op de O.Z.
Voorburgwal, welke in de vorige eeuw, tesamen met de aardappel- en knollenmarkt
tegenover de Westertoren op de Prinsengracht gehouden werd. Ook de groentemarkt
kwam daar, welke zich uitstrekte tot aan de Looiersgracht.
De appelmarkt bleef het langst plaatsgebonden en wel van 1616 tot 1895 op het
Singel bij de Heisteeg. Het was dan ook een hele verbetering toen in 1895 al
deze markten samengevoegd werden op de Marnixstraat tussen de Rozengracht en het
Raamplein, welk terrein pas vrijkwam na het slopen van o.a. de
Leerlooierij "'t Zwarte Paard" van G.Sinck, de Salmonlakfabriek, de
Amst.Pijpgasfabriek, de Ned.Stoom Suiker Raffinaderij en de (1e) Ijzergieterij
van Zimmer. Daarna begon men met het aanleggen van de acht insteekhaventjes,
waarvan de uitgegraven grond bestemd werd voor het dempen van de Bleekerssloot
waarover zich nu het drukke verkeer van onze de Clercqstraat zich (moeizaam)
voortbeweegt.
Op het situatieschetsje ziet u de gemerkte haventjes, welke bestemd waren voor
de grote(re) schepen, welke het massa-goed aanvoerden, zoals aardappelen,
knolgewassen, winterkool en fruit en waartoe die daar staande opslagloodsen
dienden. Deze schepen moesten gebruik maken van het Jacob van Lennepkanaal,
omdat dit de enigste toegangs-vaarweg was met beweegbare (klap)bruggen.
De kwekers-groenteschuitjes maakten gebruik van die lange trapjeswallen aan de
Lijnbaansgracht. Die aparte sfeer welke daar tastbaar was en dat heerlijke
rommelige gedoe, welke voor een buitenstaander al vlug als een onoverzichtelijke
chaos overkwam, dat was ineens verdwenen toen in September 1934 de nieuwe
Markthallen alles in geordende banen gingen leiden, waartoe ook die
afsluithekken behoorden, compleet met de portiers en toegangskaarten, zodat voor
ons toeschouwers, een echt stuk "folklore" verdwenen was, waar nog
heel veel meer over te vertellen is....
Schrijver heeft beide hieronder weergegeven foto's gemaakt in 1934 tijdens de opening van de Markthallen en toen daar de "Amato" werd gehouden. Waar blijft de tijd !!
