De laatste paardetramlijn welke door de Amsterdamsche Omnibus Mij (A.O.M.) werd aangelegd, was tevens ook de enige lijn welke de Bilderdijkbuurt aandeed. Ingesteld 30 November 1896. Traject: Dam, Raadhuisstraat, Westermarkt, Rozengracht,de Clercqstraat (tot Bilderdijkstraat). Op 31 Mei 1900 verlengd tot 1e Const.Huygensstraat. Op 28 Juni 1902 opgenomen in de electrische lijn 3.
Nadat wij in ons vorig nummer van Juni j.l. de
Haarlemmer tram de nodige aandacht hebben gegeven gaan we nu eens kijken wat de
G.T.A. (Gemeente Tram Amsterdam) sinds 1896 voor onze buurt gedaan heeft.
Nu dat was heus niet mis, want van de 28 lijnen welke onze goede stad gekend
heeft, gaven zo'n 9-tal ons de gelegenheid heinde en ver weg te trekken en dat
voor 11 cent per "overstapje". Hierbij volgt een beknopte opsomming
van die lijnen:
GELE LIJN 3. Op 8 Augustus 1903 verlengd tot op de Dam. 3o Januari 1904 verlengd via Leidsche Bosje, Sarphatistraat. 12 September 1929 verlengd tot Fred.Hendrikstraat. 10 Mei 1952 tot Planciusstraat.
WIT BLAUWE LIJN 7. Bereed v.a. 1 April 1905 de Kinkerstraat, Marnixstraat, Weteringschans naar J.D.Meyerplein. 28 Oktober 1926 naar Artis. 25 Maart 1923 rondje Borgerstraat. 5 Juni 1924 Witte de Withstraat. 14 Juli 1927 Mercatorplein. 31 Oktober 1929 tot op de Hoofdweg na enkele wijzigingen in "Plan-West" en op 18 April 1955 de Bilderdijkstraat, Overtoom en Museumbrug werd het 25 Mei 1956 weer de oude route en op 17 September 1961 verhuisde eindpunt Artis naar Amstelstation. Op 16 Oktober 1977 weer via Roeterstraat, Artis naar Plantage Parklaan.
GEEL RODE LIJN 12. Op 13 Juni 1929 ingesteld: Mercatorplein, Hoofdweg, Postjesweg, Kinkerstraat, Bilderdijkstraat, Overtoom, Leidse Bosje, P.C. Hooftstraat, Ceintuurbaan, van Woustraat, Rijnstraat, Amstellaan. Op 1 Januari 1932 opgeheven.
LIJN 13. Onze "eigen" lijn begon eerst 25 November 1906 de luchtbrug Czaar Peterstraat via de Plantage naar het Centraal Station. 1 November 1908 verlengd naar de Dam. Op 29 September 1921 over de Raadhuisstraat, Rozengracht, Bilderdijkstraat naar het Bellamyplein. 1 Oktober 1922 naar Fred.Hendrikplantsoen. 3 November 1922 Mercatorplein, Hoofdweg.(1 Januari 1932 nam lijn 19 het traject Centraal Station, Czaar Peterstraat over) 10 Juli 1950 naar Bos en Lommerplein. 30 September 1952 Slotermeerlaan.
ROOD GROENE LIJN 17. Dit is wel een erg "bewogen" lijn geweest want zeer vele wijzigingen waren haar deel. Sta mij toe slechts een greep daarin te doen. Begonnen op 16 Juni 11913 vanaf de Amstelveenseweg, via Overtoom, Bilderdijkstraat, Rozengracht, Raadhuisstraat, Paleisstraat, Dam. Na 22 April 1914 over J.P. Heyestraat en Kinkerstraat. 1 Mei 1925 over Nieuwe Zijds naar Centraal Station. Op 25 September 1925 door Kinkerstraat, Marnixstraat. 25 Maart 1923 ingekort Lootsstraat maar op 5 Juni 1924 doorgetrokken tot de Jan Evertsenstraat, Witte de Withstraat. Op 24 Juli 1927 verder naar het Mercatorplein. Vanaf 3 Mei 1927 via de Postjesweg, Hoofdweg naar Surinameplein. Op 8 November 1956 opgeheven en vervangen door Buslijn 27. Toch kwam de tram weer terug op 9 September 1962 en werd het eindpunt Dijkgraafplein, dus Osdorp. Op 27 Oktober 1971 werd lijn 17 weer ingekort tot Surinameplein.
WIT RODE LIJN 19. Deze bereed van 23 Juli 1925 tot 25 Januari 1931 vanaf de eindpositie Lootsstraat, Borgerstraat, J.P.Heyestraat de bekende route naar Artis, maar kwam op 12 Februari 1931 terug, maar dan over een ander traject: vanaf het Centraal Station over de Nieuwe Zijds, Rozengracht, de Clercqstraat, Adm. de Ruyterweg, Jan Evertsenstraat, Mercatorplein. Nog geen jaar later 1 Januari 1932 opgeheven.
ROOD GELE LIJN 23. Ha, de Stadiontram hoor ik velen van U al roepen. Afgeladen met twee aanhangwagens bracht en haalde deze tram vele sportliefhebbers. Van 4 Augustus 1923 tot 9 Oktober 1944 doorkruiste de 23 onze Kinkerbuurt. Via de Overtoom, J.P.Heyestraat ging het naar de Zoutkeetsgracht. Maar zo belangrijk was deze lijn dat bij elk belangrijk stadiongebeuren diverse lijnen enkele wagens moesten afstaan welke een rood bord in de beugel kregen met witte cijfers 23. Dit duurde van 31 Augustus 1945 tot 4 Mei 1958. (Toen had iedereen een auto....)
LIJN 27. Tot slot was er dan nog lijn 27 die de kleuren kreeg van de opgeheven 23. Deze was een "aanvullingslijn" van 17, bereed ook dezelfde route, maar alleen op spitsuren. In dienst geweest tot 15 Oktober1971.
Met onderstaande tekening van lijn 13, uit de 20
en 30er
jaren heb ik gepoogd het sierlijke en gemoedelijke van dit zomerse tramstel uit
te beelden. Het was echt een lust in zo'n open wagen door de stad te toeren.
Als kinderen zeurden wij ons moeders hoofd op hol om op een
"open-tram" te mogen wachten. Reikhalzend keken wij naar een naderende
tram, die.....natuurlijk gesloten was, de volgende.....ook al dicht.
He toe nou, nog ééntje ja ? En dat was meestal raak. Ja zo een moeder hadden
wij !!
Op de Ruyterkade werd dan "ingescheept" om dan op het bootje van
Gemeente Veren en dan over 't IJ naar Schellingwoude te varen en dat alles voor
11 cent per persoon. Daar werd de (stoom)scheepvaart in de Oranjesluizen bekeken
en van een kogelflesje genoten. Voor 11 cent gingen wij dan weer naar huis.
Ach dat was maar een jeugd herinnering...
Velen Uwer (ouderen) hebben dit ook vast beleefd.
GEG motorwagen z.g. "Keulenaar"
. Totaal 49 stuks hebben gereden van 1904-1949. Beynes aanhangwagen
ex-paardetram.
Totaal 22 stuks hebben gereden van 1882-1935.
.....en mocht U de lust hebben om nog eens in
zo'n stokoude tram te gaan rijden? Dat kan. Vanaf het Haarlemmermeer
Station komt U voor 1 gulden retour naar het Bosplan. Vele oude tramwagens van
het Rijdend Electrische Tram Museum staan U ten dienste. (Elk weekend en ook
gedurende de vakantieperiode, elke dag.) DOEN !!
